Een korte geschiedenis van Madeira
Het verhaal van Madeira in het kort: de Portugese ontdekking in de 15e eeuw, de suikerbloei, de wijnhandel met Groot-Brittannië, de eerste toeristen, de autonomie en het moderne eiland.
Madeira was onbewoond tot de Portugezen zeshonderd jaar geleden arriveerden. Sindsdien was het een suikerkolonie, een wijnimperium, een winteroord voor Europese vorsten en is het sinds 1976 een autonome regio van Portugal.
De ontdekking: de 15e eeuw
Portugese zeevaarders in dienst van Hendrik de Zeevaarder, onder leiding van João Gonçalves Zarco en Tristão Vaz Teixeira, bereikten in 1418 Porto Santo en rond 1420 Madeira. Ze vonden een eiland vol bos en noemden het Madeira, ‘hout’. Kolonisten maakten land vrij, deels met vuur, en het eiland werd verdeeld in capitanias met als zetel Machico en Funchal. Om water uit het natte noorden en de bergen naar het droge zuiden te brengen, begonnen ze de eerste levada’s te graven.
De suikerbloei: 15e en 16e eeuw
Suikerriet maakte Madeira rijk. Een tijd lang was het eiland een van de grootste suikerproducenten ter wereld, en de kooplieden van Funchal kochten met de winst Vlaamse schilderijen en kostbaar kerkmeubilair, waarvan veel nog in het Museum voor Sacrale Kunst te zien is. De handel dreef op tot slaaf gemaakte mensen uit Afrika en op Portugese arbeiders. Toen goedkopere suiker uit Brazilië en het Caribisch gebied kwam, schakelde Madeira over op wijn.
Wijn en de Britten: 17e tot 19e eeuw
Schepen die de Atlantische Oceaan overstaken, legden aan in Funchal om wijn te laden, en kooplieden ontdekten dat de hitte van de lange reis de wijn beter maakte. Madeirawijn werd in de mode in Groot-Brittannië en Amerika; naar verluidt werd er bij de ondertekening van de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring mee geproost. Britse koopmansfamilies vestigden zich in Funchal en bouwden de wijnkelders en de grote landhuizen, de quinta’s, waarvan er veel bewaard zijn gebleven. Zie Madeirawijn.
De eerste toeristen: de 19e eeuw
Het milde klimaat trok zieken en welgestelde bezoekers uit Noord-Europa aan, vooral in de winter. Keizerin Elisabeth van Oostenrijk, ‘Sisi’, bracht hier een winter door, en hotels als Reid’s gingen eind 19e eeuw open. Madeira-borduurwerk werd een exportindustrie. In 1921 werd de laatste keizer van Oostenrijk, Karel I, naar Madeira verbannen; hij stierf in 1922 en ligt begraven in de kerk van Monte.
Autonomie en het moderne eiland: 20e eeuw tot nu
Na de Portugese revolutie van 1974 werd Madeira in 1976 een autonome regio, met een eigen parlement en regering. Investeringen, ook uit Europese fondsen, bouwden de snelwegen, tunnels en de verlengde landingsbaan die het leven op het eiland veranderden. Het laurierbos kwam in 1999 op de UNESCO-Werelderfgoedlijst. Nu is toerisme de belangrijkste sector, naast wijn, bananen en diensten.